Odżywianie podczas ciąży i w trakcie karmienia piersią

Odżywianie podczas ciąży i w trakcie karmienia piersią jest istotnym elementem rzutującym na prawidłowy rozwój dziecka. Ten okres w życiu kobiety powinien być objęty szczególną opieką i poradnictwem również w zakresie odżywiania. Jest to czas, kiedy zapotrzebowanie na składniki regulujące takie jak makro i mikroelementy oraz witaminy wzrasta nawet o 25 %. Jest to duże wyzwanie, aby w dobie konsumpcyjnego traktowania żywności umieć w sposób racjonalny i najbardziej właściwy komponować swoją dietę. Jest to bardzo trudne również ze względu na liczne panujące nadal mity dotyczące żywienia podczas ciąży i laktacji. Racjonalne podejście do zaleceń żywieniowych na pierwszym miejscu stawia różnorodność spożywanych produktów i występowanie co dziennie wszystkich grup produktów spożywczych, co zapewni bezpieczeństwo energetyczne i składnikowe diety.

Nie należy w trakcie laktacji na wyrost z diety wykluczać alergeny w diecie mamy karmiącej jeśli nie ma do tego przesłanek medycznych. Powoduje to skutki odwrotne do zamierzonych, czyli niedobory pokarmowe, które przyczyniają się do obniżenia odporności, syntezy hormonów, enzymów, spowolnienia przemiany materii, a także obniżenia zapasów ustrojowych żelaza, wapnia, witaminy B12, witaminy D, co rzutuje na stan zdrowia.

Jakie są podstawowe cele żywienia dla kobiety karmiącej piersią:

  • Zapewnienie właściwej podaży energii, które umożliwia prawidłowy wzrost i rozwój dziecka. W trakcie karmienia potrzeba ok. 500 kcal/dobę więcej od Twoich potrzeb fizjologicznych, u matek z nadmierną masą ciała te potrzeby są mniejsze.
  • Dostarczenie makro i mikroskładników, w większej ilości niż dotychczas, na potrzeby zwiększonego metabolizmu, wytwarzanie pokarmu.
  • Zachowanie właściwego tempa utraty wagi po porodzie bez wprowadzenie się w stan niedożywienia, bez utraty mięśni, osłabienia, frustracji wynikającej z głodu.

Jakie są skutki wadliwego żywienia w trakcie karmienia piersią dla dziecka i dla mamy:

  • Niedobory pokarmowe (wapń, żelazo, witaminy, kwasy tłuszczowe NNKT)
  • Mniejsze wytwarzanie pokarmu
  • Brak ubytku masy ciała po porodzie
  • Ryzyko chorób metabolicznych dietozależnych (miażdżyca, cukrzyca, nadciśnienie)
  • Kształtowanie upodobań smakowych u naszego dziecka (wczesne programowanie żywieniowe przez 3 lata życia dziecka kształtuje stan odżywienia i upodobania smakowe, wpływa na prawidłowe odżywienie lub przekarmienie i niedożywienie)

Zasady prawidłowego żywienia w trakcie karmienia piersią:

  • Spożywaj 4-6 urozmaiconych posiłków.
  • Unikaj produktów mocno przetworzonych konserwowanych, niskich gatunkowo, długo smażonych na tłuszczu.
  • Jedz wszystkie grupy produktów należące do piramidy żywieniowej (produkty zbożowe, warzywa, owoce, tłuszcze, nabiał, drób, jaja, nasiona strączkowych, ryby, mięso czerwone, w ograniczonej ilości produkty o wysokim indeksie glikemicznym)
  • Pij 1,5-2 l wody mineralnej i płynów obojętnych (słabych herbat ziołowych, owocowych, a także rozcieńczonych soków warzywnych i owocowych)
  • Jedz co dziennie 6-11 porcji produktów zbożowych, głównie pełnoziarnistych jak pieczywo na zakwasie, żytnie i razowe, płatki nieprzetworzone, kasze, ryż ciemny, pełnoziarniste makarony. Dostarczają głównie witamin z grupy B magnezu, żelaza, cynku, błonnika.
  • Jedz 3-4 porcje produktów mlecznych (Porcja produktów mlecznych to: 1 szkl. mleka lub jego zamienników (220 ml), 200 g jogurtu lub kefiru, 50 g twarogu, 30 g sera żółtego, topionego, serów twardych)
  • Jedz 500 g warzyw i 400 g owoców dziel je na mniejsze porcje do każdego posiłku. Stosuj warzywa świeże, lekko gotowane, duszone. Zalecane jest kilka razy w tygodniu stosować rośliny strączkowe (białko, NNKT, żelazo, magnez, wit. B1, B2, PP). Jeśli Twój maluch nie reaguje płaczem na spożywane nasiona strączkowe lub potrawy oparte na warzywach kapustnych nie ma powodu, abyś ich nie stosowała w diecie.
  • Co dziennie spożywaj 100-150 g mięsa i wędlin mało przetworzonych, są źródłem żelaza, cynku, witaminy B 12, PP.
  • 2 razy w tygodniu zastąp porcję mięsa porcją ryby morskiej (dorsz, łosoś, tuńczyk, makrela, śledź, sardynki)
  • Jedz 2-3 porcje zalecanych tłuszczów. Porcja tłuszczu to 1 łyżka oleju lub masła. W diecie niezbędne są oleje dostarczające NNKT oraz kwasy tłuszczowe n-3 obecne w rybach. Najlepszym źródłem tłuszczu jest olej lniany, rzepakowy tłoczony na zimno, oliwa z oliwek, a także orzechy i pestki. Z tłuszczów zwierzęcych polecane jest jedynie masło prawdziwe.
  • Ograniczaj słodycze, ponieważ predysponują do nadwagi i niedoborów witaminowych. Spożywaj jak najrzadziej porcję słodyczy lub cukru zawierającą do 200 kcal.
  • Unikaj szczególnie gotowych wyrobów piekarskich, ciastkarskich, słodyczy nadziewanych i niskiej jakości, które zawierają tłuszcze trans.

Odstępstwa od zasad racjonalnej zbilansowanej diety występują w momencie pojawienia się alergii pokarmowych u dziecka. Najczęściej wymaga to wykluczenia z diety matki potencjalnego alergenu: mleka i jego przetworów, wołowiny, jaj, ryb lub owoców cytrusowych i truskawek, orzechów. W takiej sytuacji dobrze jest skorzystać z porady dietetyka, aby eliminowane produkty we właściwy sposób zastąpić równoważnymi pod względem wapnia, witaminy D, witamin z grupy B i żelaza, kwasów omega-3. Daje to możliwość uniknięcia niedoborów żywieniowych.

marzena-dietetyk

 

 

 

dietetyk Marzena Grząbkowiak

Profidiet

www.dietetyk.wroclaw.pl